De Stichting Literaire Rechten Auteurs (Lira) is dé auteursrechtorganisatie voor makers en gebruikers van literaire, literair-dramatische en muziekdramatische werken. Lira betaalt vergoedingen uit aan auteurs voor allerlei soorten van gebruik en hergebruik van  hun werken, waarbij de kwalificatie ‘literair’ niet in een te enge betekenis moet worden opgevat. Niet alleen de Harry Mullischen van deze wereld, maar ook schrijvers van streekromans, vertalers, scenarioschrijvers of bijvoorbeeld ondertitelaars weten zich in beginsel vertegenwoordigd door Lira.

Wat doet Lira?
Lira beheert collectief auteursrechten van schrijvers en vertalers in Nederland, vooral in gevallen van secundaire exploitatie, oftewel in nieuwe, andere openbaarmakingen (of exploitaties) die vallen buiten de aanvankelijke opdrachtverlening tussen een producent en een scenarioschrijver of buiten de boekuitgave als overeengekomen tussen een uitgever en een auteur.

Wat betekent dat concreet?
Lira beheert de uitkering van in hoofdzaak drie geldstromen:
Leenrecht: een wettelijke vergoeding aan schrijvers voor uitlening van hun boeken door bibliotheken. Thuiskopie: een wettelijke vergoeding aan auteurs (veelal scenarioschrijvers) ter compensatie van kopiëren van hun werken. Deze vergoeding wordt betaald uit een heffing op blanco dragers als CD’s en DVD’s. Kabelgeld: een vergoeding aan schrijvers voor doorgifte van hun werken door kabelmaatschappijen als bijvoorbeeld UPC en Casema. Daarnaast is Lira ook actief in vele andere exploitatievormen en bemiddeld ze bijvoorbeeld ook voor online exploitatie van werken.

En meer
Behalve het uitkeren en administreren van bovengenoemde geldstromen en het tot stand doen komen van nieuwe regelingen, zet Lira zich ook in om de positie van schrijvers in Nederland structureel te verbeteren. Zo heeft Lira bijvoorbeeld in samenwerking met het Netwerk Scenarioschrijvers het Contractenbureau opgericht. Dit Contractenbureau voert voor een groeiende groep schrijvers individuele onderhandelingen met tv-, film- en toneelproducenten. Lira heeft met de VSenV een pensioenfonds opgericht en Lira verleent rechtbijstand aan haar auteurs.

Via het Lira Fonds subsidieert Lira literaire manifestaties, toneelstukken en vele andere culturele activiteiten. Lira maakt ook een aantal literaire prijzen mogelijk door haar structurele financiële ondersteuning. Het gaat hierbij om prijzen binnen literaire genres die extra erkenning van het genre als geheel kunnen gebruiken en/of waarbij een prijs wellicht kan leiden tot een extra kwaliteitsimpuls. Wij ondersteunen de Woutertje Pieterse Prijs (kinder- en jeugdboeken), de Jan Hanlo Essayprijs, de Gouden Strop (Nederlandstalige ‘spannende’ boeken als detectives en thrillers) en Lira organiseert zelf de Lira-Scenarioprijs.